Kaçakçılık mevzuatı, özellikle uluslararası yolcu ve eşya-kargo taşımacılığı yapan sürücüler için SRC müfredatının önemli derslerinden birini oluşturur. Bu bölümde, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında kaçakçılık olarak tanımlanan fiiller, bu fiillere uygulanabilecek idari ve adli yaptırımlar, etkin pişmanlık hükümleri, arama ve el koyma usulleri ile kaçak eşya taşınmasında kullanılan araçlara ilişkin uygulamalar ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Konu özetini dikkatle inceledikten sonra hazırlanan 36 soruluk testi çözerek bilgilerinizi değerlendirebilir ve SRC sınavı öncesinde hangi konularda eksik olduğunuzu tespit edebilirsiniz.
👇 Aşağıdaki Kaçakçılık Mevzuatı Sınav Sorularını Çözebilirsiniz
Cevapla, anla, öğren.
27 soruluk SRC denemesinde soruları tek tek çözersiniz. İhtiyaç duyduğunuzda ipuçlarından yararlanabilir, cevabınızı verdikten sonra doğru seçeneği ve kısa açıklamasını görerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Güvenliğiniz için: Araç kullanırken ekrana dokunmayın. Bu denemeyi molada, serviste ya da evde çözün.
100 üzerinden puanınız
Soru özeti
1. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre “eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın Türkiye’ye ithal eden kişiye” verilecek ceza aşağıdakilerden hangisidir?
A) İdari para cezası
B) Adli para cezası
C) Hapis cezası
D) Hapis ve adli para cezası
İpucu: Kaçakçılığın temel hâli hem hapis hem adli para cezasıyla karşılanır.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'a göre eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmadan Türkiye'ye ithal eden kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
2. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi aşağıdaki cezalardan hangisi ile cezalandırılır?
A) Üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası
B) Altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası
C) Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası
D) İki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası
İpucu: Kanunun temel kaçakçılık suçu için öngördüğü hapis cezası birden beşe kadar uzanır.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'a göre eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmadan Türkiye'ye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
3. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre, “kaçakçılık suçu işlemek amacıyla gerekli hazırlıkların yapılmasına rağmen, failin (suçlunun) kendi isteği dışında alınan engelleyici önlemler nedeniyle FİİLİN MEYDANA GELMEMESİ” durumuna ne denir?
A) Teşebbüs
B) Teşekkül
C) Kötü niyet
D) Toplu kaçakçılık
İpucu: Suçun icrasına başlanmış ama failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamamış hâli.
Açıklama: Suç işleme amacıyla harekete geçilmesine rağmen failin iradesi dışındaki engeller yüzünden fiilin tamamlanamamasına teşebbüs denir. Kaçakçılık suçlarında teşebbüs, tamamlanmış suç gibi cezalandırılır.
4. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre “ ihracı kanun gereği yasak olan eşyayı Türkiye’den ihraç eden kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde” aşağıdakilerden hangisiyle cezalandırılır?
A) Üç bin güne kadar adli para cezası verilir
B) İki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası verilir
C) Beş bin güne kadar adli para cezası verilir
D) On bin güne kadar adli para cezası verilir
İpucu: İhracı yasak eşyayı yurt dışına çıkarmanın cezası hapis ve adli para cezasıdır.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'a göre ihracı kanunen yasak olan eşyayı Türkiye'den ihraç eden kişi, fiil daha ağır bir suç oluşturmuyorsa iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
5. İthali kanun gereği yasak olan eşyayı bu özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişiye verilecek ceza aşağıdakilerden hangisidir?
A) Maaş kesim cezası
B) Uyarı cezası
C) Hapis ve adli para cezası
D) İdari para cezası ve iade
İpucu: Yasak eşyayı bilerek alıp satmak ya da taşımak bir suçtur; cezası da suç niteliğine uygundur.
Açıklama: İthali yasak olan eşyayı bu özelliğini bilerek satın alan, satan, taşıyan ya da saklayan kişi 5607 sayılı Kanun'a göre hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır.
6. Aşağıdakilerden hangisi kaçakçılık fiilleri içinde değerlendirilmez?
A) Taşıt kartı bulunmayan bir taşıtla eşyayı sokmak
B) İthali yasak eşyayı kaçak yollardan ülkeye sokmak
C) İhracı yasak olan eşyayı yurtdışına çıkarmak
D) Gümrük kapıları dışında bir yerden sadece tütün mamullerini yurda sokmak
İpucu: Taşıt kartı karayolu taşımacılığı mevzuatıyla ilgilidir; kaçakçılık eşyanın kendisiyle ilgilidir.
Açıklama: İthali ya da ihracı yasak eşyayı ülkeye sokmak veya çıkarmak ve tütün mamullerini gümrük kapıları dışından sokmak kaçakçılık fiilleridir. Taşıt kartı bulunmayan bir taşıtla eşya taşımak ise taşımacılık mevzuatına aykırılıktır, tek başına kaçakçılık fiili sayılmaz.
7. Kaçakçılık kanununda tanımlanan suçların konusunu oluşturan EŞYANIN DEĞERİNİN FAHİŞ OLMASI HÂLİNDE, verilecek cezalar ne kadar artırılır?
A) Yarısından bir katına kadar artırılır
B) 1/2 oranında artırılır
C) 3/2 oranında artırılır
D) 3 kat artırılır
İpucu: Eşyanın değeri çok yüksekse ceza belirli bir aralıkta artırılır; aralığın üst sınırı cezanın bir katıdır.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'a göre suçun konusunu oluşturan eşyanın değerinin fahiş olması hâlinde verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılır.
8. Kaçakçılık kanununda tanımlanan suçların konusunu oluşturan EŞYANIN DEĞERİNİN PEK HAFİF OLMASI HÂLİNDE, verilecek cezalar ne kadar indirilir?
A) Dörtte birine kadar indirilir
B) Üçte birine kadar indirilir
C) Yarısına kadar indirilir
D) İndirim yapılmaz
İpucu: Eşyanın değeri çok düşükse ceza belirli bir orana kadar azaltılır.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'a göre suçun konusunu oluşturan eşyanın değerinin pek hafif olması hâlinde verilecek cezalar üçte birine kadar indirilir. Değerin fahiş olması ise cezayı artıran bir durumdur.
9. Kaçakçılık fiilinin TEŞEBBÜS AŞAMASINDA ORTAYA ÇIKMASI HALİNDE faillere hangi ceza verilir?
A) Ceza verilmez
B) Asıl cezanın dörtte biri kadar ceza verilir
C) Asıl cezanın yarısı kadar ceza verilir
D) Tamamlanmış gibi cezalandırılır
İpucu: Kanun koyucu, kaçakçılığı caydırmak için teşebbüse de ağır bir yaptırım öngörmüştür.
Açıklama: 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na göre kaçakçılık suçu teşebbüs aşamasında kalsa bile fail, suç tamamlanmış gibi cezalandırılır. Bu hüküm, genel ceza hukukundaki teşebbüs indiriminin bu suçlarda uygulanmadığını gösterir.
10. Kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek ve araştırmakla görevli olup da kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda tanımlanan SUÇLARIN İŞLENMESİNE KASTEN GÖZ YUMAN KİŞİ, ne ile sorumlu tutulur?
A) Verilecek cezada yarı oranında artış olur
B) Kınama cezası ve hafif para cezası alır
C) İşlenen suçun müşterek faili olarak sorumlu tutulur
D) Verilecek ceza aynı kalır
İpucu: Görevli kişi suça kasten göz yumarsa, suçu işleyenle aynı konumda sayılır.
Açıklama: Kaçakçılığı önlemekle görevli olup suçların işlenmesine kasten göz yuman kişi, işlenen suçun müşterek faili olarak sorumlu tutulur. Görevini kötüye kullanan kişi suça doğrudan ortak kabul edilir.
11. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda tanımlanan suçların ve kabahatlerin, “BİR ÖRGÜTÜN FAALİYETİ ÇERÇEVESİNDE” işlenmesi halinde, verilecek ceza aşağıdakilerden hangisidir?
A) Verilecek ceza iki kat artırılır
B) Verilecek aynı kalır
C) Verilecek ceza hafifletilir
D) Ağır para cezası verilir
İpucu: Organize suç kanunda en ağır şekilde cezalandırılan hâllerden biridir.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'da tanımlanan suç ve kabahatlerin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza iki kat artırılır.
12. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda tanımlanan suçların ve kabahatlerin, “ ÜÇ VEYA DAHA FAZLA KİŞİ TARAFINDAN BİRLİKTE” işlenmesi halinde, verilecek ceza aşağıdakilerden hangisidir?
A) Verilecek cezadan indirim uygulanır
B) Verilecek ceza aynı kalır
C) Verilecek ceza yarı oranında artırılır
D) Verilecek ceza iki kat artırılır
İpucu: Suçun birden çok kişiyle işlenmesi cezayı artıran nitelikli bir hâldir.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'da tanımlanan suç ve kabahatlerin üç ya da daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
13. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda tanımlanan suçların, “kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek, araştırmak ve soruşturmakla görevli kişiler tarafından veya MESLEK VE SANATIN SAĞLADIĞI KOLAYLIKLARDAN YARARLANMAK suretiyle” işlenmesi halinde, verilecek ceza aşağıdakilerden hangisidir?
A) Verilecek cezadan indirim uygulanır
B) Verilecek ceza aynı kalır
C) Verilecek ceza yarı oranında artırılır
D) Verilecek ceza iki kat artırılır
İpucu: Görevini kötüye kullanan ya da mesleğinin kolaylığından yararlanan kişiye ceza ağırlaştırılarak verilir.
Açıklama: Kaçakçılık suçlarının bu suçları önlemekle görevli kişilerce ya da meslek ve sanatın sağladığı kolaylıklardan yararlanılarak işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
14. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre, kaçakçılık suçunun konusunu oluşturan eşyanın, DEVLETİN SİYASİ, İKTİSADİ VEYA ASKERİ GÜVENLİĞİNİ BOZACAK nitelikte olması halinde, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, verilecek hapis cezası kaç yıldan az olamaz?
A) Verilecek ceza 5 kat artırılır.
B) Verilecek ceza 2 kat artırılır.
C) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir
D) Verilecek hapis cezası 10 (ON) yıldan az olamaz
İpucu: Devletin güvenliğini tehdit eden eşyada kanun, hapis cezası için bir alt sınır koymuştur.
Açıklama: Kaçakçılık suçunun konusu olan eşya devletin siyasi, iktisadi ya da askeri güvenliğini bozacak nitelikteyse ve fiil daha ağır bir suç oluşturmuyorsa, verilecek hapis cezası on yıldan az olamaz.
15. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda tanımlanan suçların ve kabahatlerin, “BELGEDE SAHTECİLİK YAPILARAK” işlenmesi halinde, verilecek ceza aşağıdakilerden hangisidir?
A) Verilecek cezada indirim uygulanır
B) Ayrıca belgede sahtecilik suçundan dolayı da cezaya hükmolunur
C) Sadece belgede sahtecilik cezası verilir
D) Sadece kaçakçılık cezası verilir
İpucu: Sahte belge kullanmak ayrı bir suçtur; kaçakçılık cezası onu ortadan kaldırmaz.
Açıklama: Kaçakçılık suçlarının belgede sahtecilik yapılarak işlenmesi hâlinde, kaçakçılık cezasının yanında ayrıca belgede sahtecilik suçundan da ceza verilir.
16. Kaçakçılık suçunu işleyen bir kişi, olay resmi makamlarca öğrenilmeden önce SUÇU İHBAR EDER ve kaçak eşyanın ya da SUÇ ORTAKLARININ YAKALANMASINI SAĞLARSA cezası ne kadar indirilir?
A) 2/3 oranında indirilir
B) 1/3 oranında indirilir
C) Yarı oranında indirilir
D) Kişiye herhangi bir ceza verilmez
İpucu: Resmî makamlar öğrenmeden önce yapılan ihbar, kanunun en geniş indirimini sağlar.
Açıklama: Kaçakçılık suçunu işleyen kişi, olay resmî makamlarca öğrenilmeden önce suçu ihbar eder ve kaçak eşyanın ya da suç ortaklarının yakalanmasını sağlarsa kendisine ceza verilmez. Bu düzenleme etkin pişmanlığı teşvik eder.
17. Gümrük salonları ve gümrük kapılarında kaçak eşya sakladığından kuşkulanılan kişilerin üzeri, eşyası, yükleri ve araçları gümrük kontrolü amacıyla gümrük görevlilerince aranabilir. YAPILAN ARAMA SONUCUNDA TESPİT EDİLEN KAÇAK EŞYA NE YAPILIR?
A) Kaçak eşyaya derhal el konulur
B) Hemen tasfiye edilir
C) Antrepoya konulur
D) Sahibine iade edilir
İpucu: Kaçak olduğu anlaşılan eşya, kanıt olarak hemen koruma altına alınır.
Açıklama: Gümrük salonlarında ve kapılarında yapılan aramada kaçak eşya bulunursa bu eşyaya derhâl el konulur. Eşya, bir tutanakla birlikte gümrük idaresine teslim edilir.
18. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre, KAÇAK EŞYA NAKLİNDE KULLANILAN TAŞITLARA Ceza Muhakemesi Kanununa göre hangi işlem uygulanır?
A) El konulur
B) Tasfiye edilir
C) Trafikten men edilir
D) İmha edilir
İpucu: Kaçak eşya taşıyan araç, yargılama sürerken zilyetlikten alınır.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'a göre kaçak eşya naklinde kullanılan taşıtlara Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre el konulur. El koyma kararı, taşıtın kayıtlı olduğu sicile şerh verilerek uygulanır.
19. Kaçak eşya naklinde kullanılan araçlara el koyma kararı ne şekilde icra olunur?
A) Bu taşıtların bulunduğu sicile şerh konulur
B) Taşıt trafikten men olunur
C) Taşıt gümrüğe çekilir
D) Taşıt imha edilir
İpucu: El koyma kararı, aracın kaydının tutulduğu yerde işaretlenerek uygulanır.
Açıklama: Kaçak eşya naklinde kullanılan taşıtlara ilişkin el koyma kararı, bu taşıtların kayıtlı olduğu sicile şerh konularak icra edilir. Böylece taşıtın satılması ya da devredilmesi engellenir.
20. 5607 sayılı Kaçakçılıkla mücadele Kanunu’na göre, kaçak eşya naklinde kullanıldığı için alıkonulan kara taşıtlarının teminatla iadesinde öngörülen bedel ne kadardır?
A) Taşıtın kasko değeri
B) İkinci el piyasa değeri
C) Navlun değeri
D) FOB değeri
İpucu: Taşıtın teminatla iadesinde, aracın sigorta açısından belirlenen değeri esas alınır.
Açıklama: 5607 sayılı Kanun'a göre kaçak eşya naklinde kullanıldığı için alıkonulan kara taşıtları, taşıtın kasko değeri kadar teminat alınarak sahibine iade edilebilir.
21. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre, kaçak eşya naklinde kullanıldığı için alıkonulan araç sahibince aracın iadesi için kasko değeri kadar TEMİNAT YATIRMA SÜRESİ ne kadardır?
A) 10
B) 15
C) 30
D) 60
İpucu: Taşıtın teminatla iadesi için tanınan süre bir aydır.
Açıklama: Kaçak eşya naklinde kullanıldığı için alıkonulan taşıtın sahibi, 30 gün içinde taşıtın kasko değeri kadar teminatı gümrük idaresine verirse taşıt kendisine iade edilir. Bu süre içinde teminat verilmezse taşıt tasfiye edilir.
22. Kaçakçılıkta kullanıldığı için alıkonulan ve sahibi tarafından 30 gün içinde taşıtın değeri kadar teminatın gümrük idaresine TESLİM EDİLMEDİĞİ TAŞITLAR ne yapılır?
A) İmha edilir
B) Derhal tasfiye edilir
C) Soruşturma aşaması beklenir
D) Kovuşturma sonucu beklenir
İpucu: Süresinde teminat verilmezse taşıt sahibine iade edilmez, elden çıkarılır.
Açıklama: Kaçakçılıkta kullanıldığı için alıkonulan taşıt için 30 gün içinde değeri kadar teminat gümrük idaresine verilmezse taşıt derhâl tasfiye edilir.
23. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na göre kaçak şüphesiyle el konulan eşyanın miktarı, cinsi, markası, tipi, modeli, seri numarası gibi ayırıcı özelliklerini gösterir bir tutanakla NEREYE TESLİM EDİLİR?
A) Özel antrepoya
B) El konulan gümrük idaresine
C) Firmanın deposuna
D) TIR garajına
İpucu: Kaçak şüphesiyle el konulan eşya, gümrük işlemlerinden sorumlu kurumun gözetimine verilir.
Açıklama: El konulan eşya, ayırıcı özelliklerini gösteren bir tutanakla birlikte gümrük idaresine teslim edilir. Firmanın deposu, özel antrepo ya da TIR garajı bu iş için uygun yerler değildir.
24. Aşağıdakilerden hangisi kaçakçılık fiillerini önleme, izleme ve araştırmakla yükümlü kurum ve kuruluşlardan değildir?
A) Milli Eğitim Bakanlığı
B) Mülkî amirler
C) Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı personel
D) Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı personel
İpucu: Kaçakçılıkla mücadele kolluk, gümrük ve idari amirlerin görevidir.
Açıklama: Mülki amirler, emniyet ve jandarma personeli, sahil güvenlik ve gümrük muhafaza birimleri kaçakçılık fiillerini önleme ve araştırmakla görevlidir. Millî Eğitim Bakanlığının bu konuda bir görevi yoktur.
25. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu çerçevesinde yapılacak kontrollü teslimat işlemlerini aşağıdaki kurumlardan hangisi yürütemez?
A) Gümrük müsteşarlığı
B) Dış ticaret müsteşarlığı
C) Jandarma Genel Komutanlığı
D) Sahil Güvenlik Komutanlığı
İpucu: Kontrollü teslimat sahada operasyon gerektirir; kolluk ve gümrük birimlerini düşünün.
Açıklama: Kontrollü teslimat işlemleri, kaçakçılıkla mücadelede görevli kolluk ve gümrük birimleri tarafından yürütülür. Dış ticaret politikalarıyla ilgilenen bir birim bu operasyonları yürütemez.
26. Kaçakçılık mevzuatına göre hangi yakalamalarda muhbir ve el koyma ikramiyesi bulunmaz?
A) Kaçak akaryakıt yakalamalarında
B) Kaçak göçmen yakalamalarında
C) Uyuşturucu madde yakalamalarında
D) Elektronik eşya yakalamalarında
İpucu: İkramiye kaçak eşyanın yakalanması için verilir; insanlar eşya değildir.
Açıklama: Kaçakçılık mevzuatına göre kaçak eşya yakalamalarında muhbirlere ve el koyan görevlilere ikramiye verilir. Kaçak göçmen yakalamalarında ise insanlar söz konusu olduğundan bu ikramiye uygulanmaz.
27. 1975 tarihli TIR Sözleşmesi uygulaması bağlamında Türkiye Gümrük Bölgesine gelen eşyanın gümrük idaresine ya da gümrük idaresinin belirlediği veya uygun gördüğü bir yere getirildiğinin gümrük idaresine bildirilmesine ne denir?
A) Eşya üzerinde resmi işlem yapılması
B) Eşyanın gümrüğe sunulması
C) Eşyadan numune alınması
D) Eşyanın muayene edilmesi
İpucu: Eşyanın gümrük idaresine getirildiğinin bildirilmesi.
Açıklama: Eşyanın gümrük idaresine ya da gümrükçe belirlenen yere getirildiğinin bildirilmesine eşyanın gümrüğe sunulması denir. Muayene ve numune alma ise sonraki aşamalardır.
Kaçakçılık Mevzuatı Konu Başlıkları
| Kavram | Temel Kural / Özet | Sınav İpucu |
|---|---|---|
| Ceza Türü | 5607 sayılı kanun Hapis ve Adli Para cezasıdır. | “İdari” mi “Adli” mi? Kelimeye dikkat et. |
| Eşya Değeri | Fahiş ise artırılır, Hafif ise indirilir. | “Pek Hafif” değerinde ceza 1/3 oranında iner. |
| El Koyma | Kaçak eşya taşıyan taşıta el konulabilir. | 30 gün içinde teminat yatmazsa tasfiye edilir. |
| Etkin Pişmanlık | Suçun ihbarı ve faillerin yakalanmasıyla ceza iner. | Örgütlü kaçakçılıkta pişmanlık işlemez. |
| Nitelikli Haller | Örgütle işleme, sahtecilik ve meslek kolaylığı ceza artırır. | 3+ kişi birlikte işlerse ceza yarı oranda artar. |
| Yetkili Birimler | Emniyet, Jandarma, Sahil Güvenlik, Mülki Amirler. | MEB (Milli Eğitim) kaçakçılıkla görevli değildir. |
Kaçakçılık Mevzuatı Nedir?
Kaçakçılık mevzuatı, eşyanın Türkiye’ye girişi, Türkiye’den çıkışı veya ülke içindeki taşınması sırasında gümrük kurallarına aykırı hareket edilmesini önlemeye yönelik hukuki düzenlemelerin tamamını ifade eder. Bu alandaki temel düzenleme 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’dur. Kanun; kaçakçılık sayılan fiilleri, bu fiillere uygulanacak yaptırımları, kaçak eşyanın aranması ve ele geçirilmesi sırasında izlenecek usulleri ayrıntılı şekilde düzenler.
Uluslararası yolcu ve eşya taşımacılığı yapan sürücülerin kaçakçılık mevzuatına hâkim olması büyük önem taşır. Sürücü, aracında taşınan yükün belgelerini titizlikle kontrol etmeli; kaynağı, içeriği veya gümrük işlemleri açısından şüpheli bir eşyayı bilinçli olarak taşımaktan kaçınmalıdır. “Yükün sahibi ben değilim” düşüncesi, sürücüyü her durumda sorumluluktan kurtarmaz. Kaçak olduğunu bildiği bir eşyayı ticari amaçla taşıyan kişi, olayın özelliğine göre hukuken sorumlu tutulabilir.
Kaçakçılık Suçu Sayılan Fiiller
Kaçakçılık, yalnızca eşyanın gizlice sınırdan geçirilmesiyle sınırlı değildir. Gümrük işlemlerinin yanıltılması, eşyanın gerçek değerinin veya miktarının eksik gösterilmesi ve gümrük rejimlerine aykırı hareket edilmesi de kaçakçılık suçu oluşturabilir.
Başlıca kaçakçılık fiilleri şunlardır:
İthali veya ihracı yasak olan eşyanın ülkeye sokulması ya da ülkeden çıkarılması
Eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmadan ülkeye sokulması
Aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergilerinin eksik ödenmesi veya hiç ödenmemesi
Transit rejiminde taşınan eşyanın izinsiz olarak Türkiye’de bırakılması
Geçici olarak getirilen eşyanın yurt dışına çıkarılmış gibi gösterilmesi
Ayrıca, kaçak olduğunu bilerek eşya satın almak, satışa sunmak, satmak, taşımak veya saklamak da kişinin doğrudan sınır geçişine katılmamış olması hâlinde bile sorumluluk doğurabilir. Gerçekleşmeyen bir ihracatı gerçekleşmiş gibi göstererek teşvik veya parasal destek almaya çalışmak da kaçakçılık mevzuatı kapsamında değerlendirilir.
Hapis ve Adli Para Cezaları
Kaçakçılık suçlarında uygulanacak ceza, işlenen fiilin türüne ve suç konusu eşyanın niteliğine göre değişiklik gösterir. Kanunda birçok fiil için hapis cezası ile adli para cezasının birlikte uygulanması öngörülmüştür. Bu nedenle her kaçakçılık fiili için tek ve değişmeyen bir ceza bulunduğu söylenemez.
Örneğin, eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmadan ülkeye sokan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası uygulanabilir. Aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri ödenmeden eşyanın ülkeye sokulması hâlinde ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır.
Transit rejimindeki eşyanın mevzuata aykırı olarak Türkiye’de bırakılması durumunda bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. İthali yasak eşyayı ülkeye sokmak ise daha ağır yaptırımlara bağlanmıştır. Kesin ceza; fiilin işlenme şekline, eşyanın türüne ve varsa cezayı artıran veya azaltan nedenlere göre mahkeme tarafından belirlenir.
Nitelikli Hâller ve Cezanın Artırılması
Kaçakçılık suçunun belirli yöntemlerle veya bazı kişiler tarafından işlenmesi, suçun daha ağır değerlendirilmesine neden olur. Bu durumlar kanunda “nitelikli hâl” olarak adlandırılmıştır.
Kaçakçılık suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza iki kat artırılır.
Suçun örgüt faaliyeti olmaksızın üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi durumunda ceza yarı oranında artırılır.
Suçun kaçakçılığı önlemek, izlemek, araştırmak veya soruşturmakla görevli kişiler tarafından işlenmesi cezayı ağırlaştırır.
Kişinin mesleğinin sağladığı imkânlardan yararlanarak kaçakçılık yapması hâlinde ceza yarı oranında artırılabilir. Ticari taşımacılık imkânlarının kaçak eşya taşınmasında bilinçli olarak kullanılması bu kapsamda değerlendirilir.
Kaçakçılık sırasında sahte belge kullanılması hâlinde kişi, kaçakçılık suçunun yanında belgede sahtecilik suçundan da ayrıca cezalandırılabilir. Suç konusu eşyanın devlet güvenliğini, çevreyi veya toplum sağlığını ciddi biçimde tehdit etmesi durumunda ise çok daha ağır cezalar uygulanabilir.
Eşyanın Değerine Göre Ceza İndirimi
Kaçakçılık suçunda yalnızca eşyanın türü değil, ekonomik değeri de verilecek cezanın belirlenmesinde etkili olabilir.
Suç konusu eşyanın değerinin fahiş (çok yüksek) olması hâlinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılabilir.
Eşyanın değerinin hafif olması durumunda ceza yarısına kadar indirilebilir.
Eşyanın değerinin pek hafif olması hâlinde ise cezanın üçte birine kadar indirilmesi mümkündür.
Buradaki “hafif” ve “pek hafif” değerlendirmesi yalnızca eşyanın adet sayısına bakılarak yapılmaz. Eşyanın gümrüklenmiş değeri, miktarı, olayın meydana geliş şekli ve somut dosyanın özellikleri birlikte değerlendirilir. Düşük miktarda eşya yakalanması, kişinin otomatik olarak ceza almayacağı anlamına gelmez. Fiil suç oluşturmaya devam eder; ancak eşyanın değerinin düşük olması cezada indirim nedeni olarak dikkate alınabilir.
Etkin Pişmanlık Nedir?
Etkin pişmanlık, kaçakçılık suçuna katılan kişinin daha sonra yetkili makamlara yardımcı olması veya kanunda belirtilen ödemeyi yapması hâlinde ceza almamasını ya da cezasının indirilmesini sağlayabilen bir hukuki müessesedir.
Kaçakçılık fiili resmî makamlar tarafından öğrenilmeden önce suçu, diğer failleri ve kaçak eşyanın bulunduğu yeri yetkili makamlara bildiren kişi; verdiği bilgi faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlarsa cezalandırılmayabilir.
Olay resmî makamlar tarafından öğrenildikten sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkarılmasına yardımcı olan kişinin cezasında ise üçte iki oranında indirim yapılabilir.
Ayrıca kanunda belirtilen suçlarda, suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar paranın Devlet Hazinesine ödenmesi de ceza indirimi sağlayabilir. Ödeme soruşturma evresi sona ermeden yapılırsa ceza yarı oranında, kovuşturma sırasında hüküm verilmeden yapılırsa üçte bir oranında indirilebilir. Ancak bu imkân her suç ve her fail bakımından geçerli değildir; mükerrirler ve örgütlü suçlar için sınırlamalar bulunmaktadır.
Kaçak Eşyaya ve Taşıtlara El Konulması
Kaçakçılık şüphesi bulunan eşya, araç veya yük üzerinde mevzuata uygun şekilde arama yapılabilir. Gümrük salonlarında ve gümrük kapılarında, kaçak eşya saklandığından şüphelenilen kişilerin üzeri, eşyası, yükü ve aracı gümrük görevlileri tarafından kontrol edilebilir. Yapılan aramada kaçak olduğu değerlendirilen eşyaya derhal el konulabilir.
Kaçak eşyanın taşınmasında kullanılan araca da Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri doğrultusunda el konulması mümkündür. Özellikle araçta kaçak eşyayı saklamak veya denetim sırasında bulunmasını engellemek amacıyla hazırlanmış gizli bir bölme ya da özel tertibat bulunması, araç açısından daha ağır sonuçlar doğurabilir.
Türkiye’de sicile kayıtlı olmayan veya soruşturma ve kovuşturma devam ederken yeniden kaçakçılıkta kullanılan taşıtlar da alıkonulabilir. Belirli durumlarda araç sahibinin, aracın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren 30 gün içinde gümrük idaresine vermesi hâlinde taşıt iade edilebilir.
El koyma ile müsadere aynı işlem değildir. El koyma, geçici bir koruma tedbiridir. Müsadere ise yargılama sonucunda eşyanın veya taşıtın mülkiyetinin devlete geçirilmesine karar verilmesidir. Bir aracın kaçak eşya taşınmasında kullanılmış olması, her olayda otomatik olarak aracın kalıcı biçimde alınacağı anlamına gelmez; aracın nasıl kullanıldığı, sahibinin bilgisi ve kanundaki müsadere şartları ayrıca incelenir.
Türkiye Gümrük Bölgesi, ülkenin kara, hava ve deniz sınırlarını kapsar. Dışarıdan gelen ya da Türk malı sayılan eşyalar “serbest dolaşımda” kabul edilir. Bu eşyaların giriş-çıkışı sadece belirlenen gümrük kapılarından olur ve belirli yollar kullanılmak zorundadır. Gümrük beyanı, eşyanın hangi rejime gireceğinin bildirilmesidir ve yazılı, sözlü ya da elektronik yollarla yapılabilir.
Transit rejimiyle eşyalar Türkiye içinde ya da ülkeler arası taşınabilir. Gümrükte işlemler, kırmızı (fiziki kontrol), sarı (belge kontrolü), yeşil (kontrolsüz) ve mavi (sonradan kontrol) hatlarda yürütülür.
Kaçakçılık; eşyayı vergisiz sokmak ya da usulsüz kullanmaktır. Suçun türüne ve yöntemine göre cezalar artar. Örgütlü yapılırsa ya da belge sahteciliği varsa ceza katlanır. Kaçak eşyayla yakalanan araçlara el konabilir.
Sınava hazırlık sürecinizi daha verimli hale getirmek için SRC Mesleki Gelişim Dersi ve SRC Sınav Soruları içeriklerimizi de inceleyebilirsiniz. Bu kaynaklar, temel mevzuat bilgisini pekiştirmenin yanı sıra sınav formatına alışmanıza ve hangi konularda daha fazla çalışmanız gerektiğini belirlemenize yardımcı olacaktır.
NELER SUNUYORUZ?
%100 Kursiyer Memnuniyeti Odaklı Eğitim Sistemimiz
Deneyimli Eğitim Kadrosu
Alanında uzman eğitmenlerimizle SRC Belgesi eğitimlerinizi güncel mevzuata uygun şekilde tamamlayın.
Kayıt Öncesi Danışmanlık Hizmeti
Sınavlarda başarı sağlamanıza yardımcı olacak güncel ders notları ve deneme sınavları sunuyoruz.
Sınav Sonrası ve Mesleki Destek
E-Sınav sistemine uygun soru çözümleri ve konu tekrarlarıyla başarı şansınızı artırıyoruz.
Kayıt Öncesi Bilgilendirme
Belge türleri, gerekli evraklar ve süreç hakkında detaylı danışmanlık hizmeti veriyoruz.
Esnek ve Kolay Ödeme Planı
Bütçenize uygun ödeme alternatifleriyle kayıt işlemlerinizi kolaylaştırıyoruz.
Güncel Sınav Soruları ve AR-GE
Eğitim teknolojilerini yakından takip eden ekibimiz sayesinde, çıkmış tüm sınav sorularını, görsel yeni nesil sınav müfredatını her dönem güncelliyoruz.
